Speciale commissie evalueert geweld door politie: 'Gericht op leren'

In dit artikel:

Wanneer een agent geweld gebruikt, moet hij dat digitaal melden. Nog diezelfde dag bespreekt de dienstdoende hulpofficier van justitie het incident met de agent. Alleen zaken met bijvoorbeeld gewonden, vuurwapengebruik of andere bijzondere omstandigheden worden voorgelegd aan de Commissie Geweldsaanwending. In Oost-Brabant gaat het volgens Van Griensven om ongeveer 150 gevallen per jaar, een klein deel van alle geweldsincidenten.

De commissie bestaat uit politiemensen en twee externe burgers. Zij bestuderen onder meer processen-verbaal, getuigenverklaringen en camerabeelden en brengen advies uit. Het uiteindelijke oordeel geeft Van Griensven namens de politiechef. Volgens hem is een negatieve beoordeling niet bedoeld als straf, maar vooral om de kwaliteit van het politiewerk te verbeteren. Een agent kan bijvoorbeeld extra training krijgen. Alleen bij een mogelijk strafbaar feit of plichtsverzuim volgen aparte procedures buiten de commissie om.

Op de kritiek dat politiemensen hun eigen collega’s beoordelen, wijst Van Griensven op andere mogelijkheden, zoals een aangifte, klacht of strafrechtelijk onderzoek door het Openbaar Ministerie en de rechter. Opvallend vindt hij dat de externe commissieleden soms milder oordelen: zij kijken vooral naar de noodzaak van het geweld, terwijl agenten ook beoordelen of het optreden anders had gekund.

De beoordeling is vaak lastig, omdat camerabeelden niet altijd tonen wat aan het geweld voorafging en getuigen chaotische situaties verschillend ervaren. Agenten moeten bovendien in enkele seconden veel beslissingen nemen. Daarom kijkt de politie niet alleen naar individuele incidenten, maar ook naar terugkerende patronen. Die kunnen leiden tot aanpassingen in trainingen, instructies en werkwijzen. Volgens Van Griensven kan in elk incident worden geleerd, ook wanneer het optreden grotendeels goed verliep.