Procesafspraken zijn geen zwaktebod (COLUMN)
In dit artikel:
De felste discussie rondom procesafspraken in zaken met digitaal bewijs speelt nu in Nederland. Strafpleiter Mark Teurlings neemt daarin stelling: procesafspraken zijn geen capitulatie of moreel falen, maar een regulier instrument dat – afhankelijk van dossier en omstandigheden – soms scherp, soms minder scherp, maar vaak rationeel en verdedigbaar is.
Teurlings waarschuwt dat niemand vandaag kan vaststellen dat digitaal bewijs op grote schaal onbruikbaar zal blijken; dat is onzeker en speculatief. Beslissingen over procederen moeten volgens hem worden beoordeeld vanuit het perspectief van de individuele verdachte: er is vaak voorlopige hechtenis, gezins- en bedrijfsdruk, en rechtsprocedures kosten jaren. Voor veel verdachten telt voorspelbaarheid: een procesafspraak biedt helderheid over straf en vaak financiële afdoening, wat waardevol kan zijn bij grote persoonlijke consequenties.
Daarnaast noemt hij risicobeheersing als belangrijk motief. Doorprocederen op principiële gronden kan slagen, maar even goed mislukken en leiden tot hogere straffen of zwaardere ontnemingen. In veel dossiers bestaat er naast het digitale bewijs ook ander bewijs (observaties, verklaringen, geldstromen) waardoor een deel van de zaak kan blijven staan; in zulke gevallen kan een deal voorkomen dat de verdachte “het volle pond” krijgt. Het argument dat procesafspraken vooral het OM of advocaten bevoordelen is te zwart-wit; goede afspraken vergen juist dossierkennis, onderhandelingskunst en zorgvuldig cliëntadvies.
Teurlings benadrukt dat rechterlijke toetsing wél plaatsvindt bij het verwerken van afspraken in vonnissen, al kan die toetsing minder intensief zijn dan in volledig uitgeprocedeerde zaken, en blijven er legitieme vragen over de naleving van artikel 6 EVRM. Ook wachten is niet zonder kosten: voortgezette voorlopige hechtenis, verdwijnende getuigen of vervagende herinneringen kunnen de verdediging schaden.
Hij besluit met een norm: integriteit van de advocatuur zit in eerlijk, nuchter en cliëntgericht advies over kansen en risico’s, niet in principiële strijd om de strijd. Procesafspraken zijn niet altijd de juiste keuze, maar kunnen vaak de meest humane en verstandige oplossing zijn.