Kunstenaar of crimineel? Seyar spoot 600 treinen vol met graffiti

In dit artikel:

Begin februari ontdekte het station van Eindhoven een geheel beschilderd treinstel van een anonieme Brabantse graffitikunstenaar die zichzelf Seyar of Mr. Whole Car noemt. Hij werkt al sinds de vroege jaren tachtig, geïnspireerd door de documentaire Style Wars en de met graffiti bedekte metro’s van New York uit die tijd, en zegt bijna 600 volledige rijtuigen (whole cars) te hebben gemaakt. Zijn meest besproken werk includeert een trein met de tekst "I can't breathe" over George Floyd; onlangs was zijn Bolle Jos-werk in Eindhoven te zien en kreeg opvallend positieve reacties.

Seyar opereert in het geheim: gezicht achter een clownsmasker, spotters aan weerskanten en nachtelijke, minutieus geplande acties. Hij onderhoudt bewust mysterie rond zijn identiteit — "Mijn identiteit is niet belangrijk, mijn naam is belangrijk" — deels om arrestatie te vermijden en deels om een mythe te cultiveren, vergelijkbaar met artiesten als Banksy. Toen hij negentien was kreeg hij vijf maanden cel vanwege zijn activiteiten; die ervaring veranderde zijn leven en maakte werken in 'normale' banen lastig.

De illegaliteit van zijn handelen heeft concrete gevolgen: treinen moeten uit de dienst en gereinigd worden. Volgens de NS werd in 2025 ongeveer 107.000 m² graffiti — zo’n duizend rijtuigen — verwijderd, met jaarlijkse kosten van 12–15 miljoen euro. Seyar betwist de hoogte van die kosten en wijst op verschillen tussen landen en reinigingsmethodes; hij zegt dat zijn groep bewust niet agressiever materiaal gebruikt en de spoorbedrijven niet als vijand ziet.

Dit verhaal is deel twee van een drieluik over die nachtelijke onderneming; deel drie beschrijft het verdere verloop van de actie in het buitenland. De redactie kent de echte namen van betrokkenen, maar publiceert die niet.