Crack is overal: Sciensano speurt voortaan in afvalwater in heel België naar drugs
In dit artikel:
Gezondheidsinstituut Sciensano meet voortaan op grote schaal sporen van illegale drugs in Belgisch afvalwater. Die opvolging, die voortbouwt op het tijdens de coronapandemie gebruikte meetsysteem, werd uitgevoerd in samenwerking met de Europese Drugsagentschap, lokale zuiveringsinstallaties en de Universiteit Antwerpen. In dit eerste onderzoek werden waterstalen uit 17 zuiveringsstations verspreid over het land geanalyseerd om objectieve informatie te krijgen over gebruikspatronen die met enquêtes, ziekenhuisdata en politiecijfers moeilijk of niet nauwkeurig vast te stellen zijn.
Belangrijkste bevindingen: cocaïne komt in alle onderzochte afvalwaterstalen voor, met hogere concentraties in het weekend en in stedelijke centra zoals Antwerpen, Brussel en Luik. MDMA (xtc) is duidelijk meer aanwezig in Vlaanderen en Brussel dan in Wallonië. Amphetamine‑achtige middelen (bijv. speed) zijn vooral populair in Vlaanderen; hun gebruik vertoont geen eenduidig patroon, wat wijst op zowel regelmatig als occasioneel (uitgaans)gebruik. Ketamine toont een sterke toename ten opzichte van gegevens van vijf jaar geleden en werd in vrijwel alle installaties teruggevonden. Crack, de rookbare vorm van cocaïne die ernstige gezondheidsrisico’s kan veroorzaken, blijkt niet beperkt tot Brussel maar komt overal in België voor.
Tegelijkertijd weerleggen de afvalwatermetingen vermoedens van een sterke verspreiding van bepaalde synthetische cathinonen: 4‑MMC werd nergens aangetroffen en 3‑MMC slechts op twee locaties, ondanks eerdere studies en enquêtes die een stijging suggereerden. Onderzoekers verklaren dit deels doordat gebruikers in enquêtes soms niet precies weten welke stof ze hebben gebruikt.
Sciensano benadrukt dat deze analysetechniek veel potentie heeft: uitbreiding naar meer locaties of frequentere meetmomenten is mogelijk, en de methode kan snelle detectie van lokale trends ondersteunen. De data kunnen beleidsmakers helpen bij gerichter drugsbeleid en het volgen van langetermijntrends; vergelijkingen met buitenlandse resultaten worden binnenkort verwacht.