Bestuurder pleit voor 'spreidingswet' voor ex-tbs'ers om wachtlijsten te verkorten

In dit artikel:

Harry Beintema, bestuursvoorzitter van Forensisch Psychiatrisch Centrum Mesdag in Groningen, waarschuwt dat het Nederlandse tbs-stelsel vastloopt en pleit voor een spreidingswet voor (ex-)tbs’ers, naar het voorbeeld van de verplichte verdeling van asielzoekers over gemeenten. Nu kunnen burgemeesters huisvesting van ex‑tbs’ers weigeren uit vrees voor onrust, waardoor patiënten onnodig lang in klinieken blijven en nieuwe tbs‑gestelden geen plek kunnen krijgen. “Er moet iets gebeuren om die wachtlijsten weg te werken,” zegt Beintema.

Cijfers illustreren het probleem: circa 270 veroordeelden zitten momenteel in gevangenissen te wachten op opname in een tbs‑kliniek; voor longstay‑plaatsen — bedoeld voor patiënten die niet meer in de samenleving kunnen terugkeren — lopen wachttijden op tot acht à tien jaar. Het kabinet onder leiding van D66 (Jetten) wil tegen 2030 tweehonderd extra behandelplaatsen realiseren, maar Beintema betwijfelt of dat haalbaar is vanwege bezwaren van omwonenden, trage vergunningprocedures (zoals stikstofvergunningen) en personeelstekorten.

Tegenstanders van een verplichte spreiding waarschuwen dat zo’n wet de lokale bestuurlijke ruimte beperkt en veiligheidszorgen en maatschappelijke onrust kan vergroten, vergelijkbaar met problemen rond de plaatsing van asielzoekers en azc’s.

Beintema wijst ook op een veranderde maatschappelijke houding: meer angst en minder tolerantie voor risico’s hebben resocialisatie moeilijker gemaakt. Verlof — praktisch testen of een patiënt buiten de kliniek kan functioneren — is volgens hem cruciaal voor behandeling; jaarlijks zijn er ongeveer 90.000 verlofbewegingen, waarbij incidenten zelden voorkomen maar veel aandacht krijgen. Conclusie: zonder politiek ingrijpen blijft het systeem volgens Mesdag muurvast.