Arthur van Amerongen - Drugsprofessor Teun Voeten waarschuwt burgemeester Halsema nog één keer

In dit artikel:

De Amsterdamse D66-fractie wil dakloze drugsgebruikers financieel belonen wanneer zij bijvoorbeeld een week geen drugs gebruiken, aan een behandeling beginnen of geen overlast veroorzaken. Het voorstel is gebaseerd op contingentiemanagement, een methode uit de verslavingszorg waarbij beloningen abstinentie en deelname aan hulpverlening moeten stimuleren. Volgens D66-fractievoorzitter Rob Hofland kan een drugsvrije periode een moment creëren om met gebruikers over verdere behandeling te praten.

Onderzoeker en schrijver Teun Voeten, die dakloosheid en drugsgebruik in onder meer de Verenigde Staten, Canada, Mexico en Tilburg bestudeerde, reageert in het artikel zeer kritisch. Hij betwijfelt of financiële prikkels of andere vormen van een zachte aanpak werken bij crackverslaving. Crack en fentanyl hebben volgens hem een korte, intense werking, waarna gebruikers snel opnieuw naar de drug verlangen. Daardoor kunnen zij volgens Voeten dagenlang blijven gebruiken en raken zij steeds verder ontregeld.

Voeten waarschuwt dat beleid waarin drugs of hulpmiddelen zonder duidelijke nadruk op stoppen worden verstrekt, het gebruik juist kan bestendigen. Hij pleit voor consumptiereductie, meer aandacht voor behandeling en een veel hardere aanpak van dealers. In een onderzoek dat hij voor de gemeente Tilburg uitvoerde, stelde hij voor om de bestrijding van crack tot prioriteit van het veiligheidsbeleid te maken. Ook vindt hij dat crack en fentanyl als een afzonderlijke categorie van extreem gevaarlijke drugs moeten worden behandeld, met zware straffen voor de handel.

Volgens Voeten was de Amsterdamse aanpak van de heroïnecrisis in de jaren zeventig en tachtig relatief succesvol dankzij onder meer methadon en schone spuiten. Hij vindt echter dat die ervaringen niet zomaar kunnen worden toegepast op de huidige crack- en fentanylproblematiek, omdat deze middelen volgens hem veel sneller tot dwangmatig gebruik leiden. Hij keert zich daarmee tegen deskundigen en beleidsmakers die vooral inzetten op harm reduction, oftewel het beperken van gezondheidsschade zonder abstinentie als eerste doel te stellen.

In het gesprek bekritiseert Voeten ook het Amerikaanse drugsbeleid. Hij beschrijft hoe steden als San Francisco en Los Angeles gebruikers gratis gebruiksmaterialen geven en stelt dat zulke voorzieningen soms worden doorverkocht. Zijn opvattingen botsen met die van verschillende criminologen en drugsexperts, die hem volgens hem verwijten te generaliseren en een te repressieve visie te hebben. Voeten zegt zich juist te baseren op veldonderzoek naar dakloosheid, straatcriminaliteit en de invloed van drugshandel.

Een groot deel van zijn nieuwe boek Fentanyl gaat over de Amerikaanse opioïdencrisis en de rol van Mexicaanse kartels en Chinese grondstoffenleveranciers. Voeten spreekt van een humanitaire ramp met honderdduizenden doden in de afgelopen jaren en beschrijft fentanyl als product van een gewetenloze, op verslaving gerichte industrie. Hij verwacht niet dat fentanyl op korte termijn in Nederland dezelfde omvang krijgt als in de Verenigde Staten. Nederlandse artsen schrijven volgens hem minder opioïden voor en er is hier een breed aanbod van andere synthetische drugs.

Tegelijkertijd waarschuwt Voeten dat de Nederlandse markt alert moet blijven. Fentanyl kan volgens hem aan andere drugs worden toegevoegd en de drugshandel blijft volgens hem voortdurend nieuwe manieren zoeken om klanten afhankelijk te maken. De kern van zijn standpunt is dat schadebeperking volgens hem pas begint met minder drugsgebruik, strengere bestrijding van handel en een beleid dat verslaafden nadrukkelijk naar behandeling en abstinentie leidt.